Zibilizazio misioa
Monica Leiva • Kazetaria
Enric Julianari irakurri nion arte ez nekien Venezuelaren eta Gipuzkoaren artean aspaldiko lotura bat zegoenik, XVII. eta XVIII. mendeetan hasi zena. Euskaldunak funtsezko partedunak ziren Indietako merkataritzan, kakaoarekin eta beste produktu amerikar batzuekin trafikatuz, Espainiako Koroaren murrizketen pean. 1728an Caracasko Gipuzkoar Konpainia sortu zen, 57 urte iraun zuena. Bere zeregina Venezuelarekiko merkataritzan monopolioa ezartzea, kontrabandoa amaitzea eta estatu koloniala modernizatzea izan zen.
Atlantikoko ibilbideak kontrolatzeko Herbehereetako piraten aurkako borroka luzea eta bizia izan zen. Utrechteko Itunak (1713) euskal merkatarien eta bankarien gaineko presioa areagotu zuen. Zailtasunak zailtasun, asko ogasunetan finkatu ziren eta boterea irabazi zuten, Simon Bolivarren arbasoak barne. Gaur egun, Venezuelako euskal komunitatea (Caracaseko Euskal Etxearen inguruan antolatua) oraindik ere garrantzitsua da kopuruari eta eraginari dagokienez. Abizenak: Alquiza, Hernani, Oñate, Aguirre, Hoz de Berrio, Ybarra, Bolivar, Lezama, Zabala, Arechederra, Mendoza, Arteaga, Echeverria, Landaeta, Guevara, Zuazo, Arraez, Ochoa, Bera, Ochagavia, Ansola, Uzcategui, eta abar.
Mende batzuk igaro dira eta nazioarteko harremanak etxekotzen joan dira, gerren eta tratatuen bidez. Hala ere, bat-batean, indartsuenaren legea nagusi zen (des)ordenara atzera egin dugula dirudi. Giza eskubiderik gabe, nazioarteko zuzenbiderik gabe, gizarte-ongizateko sistemarik gabe. Konkistatzaile, pirata, misiolari, gortesau eta kontrabandisten garai haiek (Urdaneta, Ipeñarrieta, Lopez de Legazpi…), beste herri batzuk inbaditzen eta kolonizatzen genituenean zibilizazio-ekintzako interes ekonomiko eta lurraldekoiengatik. Venezuela, Gaza, Ukraina, Groenlandia? Taiwan? Iran? Kuba? Zaila da ukatzea politikarekiko desafekzioarekin ugazaben eta esklaboen garaiak itzuli direla. Eta hori izugarri albiste txarra da munduarentzat. Hala ere, zein aldetan geratuko gara? 2026. urtea gogorra aurkezten da.
Venezuelako negozioen mahaian, Donald Trumpekin batera, Josu Jon Imaz ikusi dugu, Repsoleko kontseilari delegatua (Petronor filiala da), EAJko presidente ohia eta Zumarragako bizilagun errespetatua. Berriro euskaldun bat zibilizazio misioan Amerikan. Eta batek ezin dio onena opatzeari utzi. Nahiago nuke Trump zibilizatzea. Nahiago nuke Imazek (San Jorgek herensugearekin bezala, Sherezadek sultanarekin bezala) gure garaietako jatortasuna eta krudelkeria baretzea, ahaleginean suntsitua izan gabe. ■
